Ograniczanie strat materiałowych i powstawania odpadów w przedsiębiorstwie z wykorzystaniem cyfrowej ewidencji zużycia – zielone i cyfrowe kompetencje

Szkolenie z zakresu ochrony środowiska rozwija zielone i cyfrowe kompetencje potrzebne do zazieleniania istniejących miejsc pracy w przedsiębiorstwach usługowych. Wspiera zieloną transformację, zasobooszczędność i gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ) przez zapobieganie stratom i odpadom w zakupie, magazynowaniu, dozowaniu i ewidencji materiałów. Uczestnik przygotowuje cyfrową kartę usprawnienia środowiskowego: ewidencję, obliczenia, wykres, porównanie dwóch wariantów i plan pomiaru rezultatu. Rezultat środowiskowy: ograniczenie zużycia materiału lub straty u źródła.

Odniesienie do ram kompetencji:

- DigComp 3.0: 1.3 zarządzanie informacją – porządkowanie i analiza danych o zużyciu; 3.1 tworzenie treści cyfrowych – arkusz, wykres i raport PDF; 4.4 ochrona środowiska – użycie technologii do ograniczania zużycia zasobów oraz odpowiedzialne użytkowanie sprzętu i plików; 5.3 poszukiwanie twórczych rozwiązań z użyciem technologii cyfrowych – porównanie wariantów usprawnienia procesu.

- GreenComp: 2.1 myślenie systemowe – powiązanie zakupu, magazynowania, dozowania i odpadu; 2.2 myślenie krytyczne – sprawdzenie danych i założeń oszczędności; 2.3 formułowanie problemów – określenie źródła i skali straty; 4.3 indywidualna inicjatywa – wybór wykonalnego usprawnienia i zaplanowanie kontroli. Odpowiedzialność i współpraca są rozwijane przez podział zadań oraz przygotowanie rzetelnego komunikatu środowiskowego.

Efekty 1–4 odpowiadają kolejno diagnozie strat, analizie danych, wyborowi usprawnienia i odpowiedzialnemu planowi działania. Odniesienie dotyczy wybranych elementów ram, bez nadawania kwalifikacji. Źródła: Komisja Europejska/JRC – DigComp 3.0 oraz GreenComp conceptual reference model.

Dzień 1 – Diagnoza strat i cyfrowa ewidencja (13:00–17:00)

13:00–14:30 – Straty materiałowe jako problem ochrony środowiska (wprowadzenie teoretyczne z omówieniem przypadku)

- materiałochłonność, ochrona zasobów i zapobieganie powstawaniu odpadów; pierwszeństwo zapobiegania przed przygotowaniem do ponownego użycia i recyklingiem;

- straty przy zakupie, magazynowaniu i dozowaniu: przeterminowanie, niewłaściwe przechowywanie i nadmierne porcjowanie;

- rozróżnienie strat możliwych do uniknięcia i zużycia koniecznego dla jakości, higieny i bezpieczeństwa; ograniczanie strat nie obejmuje ponownego używania wyrobów jednorazowych ani pomijania procedur sanitarnych;

- odpowiedzialność za rzetelność danych i zgłaszanie błędów; pomiar a prognoza; ograniczanie wpływu narzędzi cyfrowych przez korzystanie ze sprawnego sprzętu i ograniczenie zbędnych kopii plików.

14:30–15:00 – Przerwa

15:00–17:00 – Budowa cyfrowej ewidencji zużycia materiałów (warsztat)

- jeden proces usługowy, dwa materiały i dwa porównywalne okresy; wybór jednostek i źródeł danych;

- samodzielne utworzenie tabeli w Microsoft Excel lub LibreOffice Calc, zapis danych, kontrola kompletności i jednostek;

- zużycie łączne materiału oznacza ilość wykorzystaną do usług wraz ze stratą; strata jest częścią zużycia łącznego, nie jest dodawana do niego ponownie; zakupy nie są utożsamiane ze zużyciem;

- dla każdego materiału osobno: zużycie na usługę = zużycie łączne / liczba porównywalnych usług; udział straty = strata / zużycie łączne × 100%; przy zerowym mianowniku wynik oznacza się jako niemożliwy do obliczenia;

- nie sumuje się różnych materiałów lub jednostek (np. gramów i mililitrów) w jeden wskaźnik; ćwiczenie na danych przedsiębiorstwa usługowego, np. gabinetu beauty, bez danych osobowych klientów.

Dzień 2 – Ocena usprawnień i monitoring (08:00–16:00)

08:00–10:00 – Cyfrowa analiza materiałochłonności usług (warsztat)

- obliczenie sum i wskaźników osobno dla każdego materiału i okresu; liczba usług jest daną dla okresu i nie jest wielokrotnie sumowana z wierszy zużycia;

- porównanie okresów przy tym samym rodzaju usług i jednostkach; rozpoznawanie braków, błędów i pozornej oszczędności wynikającej z mniejszej liczby usług;

- przygotowanie opisanego wykresu, wskazanie materiału i okresu z najwyższym procentowym udziałem strat, wniosek oparty na wynikach.

10:00–10:30 – Przerwa

10:30–12:30 – Porównanie dwóch usprawnień ograniczających straty materiałowe (warsztat)

- dobór działań u źródła straty: planowanie zakupu, kontrola terminów, kolejność zużycia i dozowanie zgodne z wymaganiami procesu;

- porównanie dwóch wariantów dla jednego wybranego materiału; obliczenie przewidywanej redukcji w jednostkach materiału i procentach przy tej samej liczbie usług oraz jawnych założeniach;

- ocena efektu środowiskowego, wykonalności, jakości, higieny i bezpieczeństwa; uzasadnienie wyboru i wskazanie ograniczeń prognozy. Obliczenia ćwiczeniowe nie stanowią deklaracji rzeczywistych oszczędności przedsiębiorstwa.

12:30–13:00 – Przerwa

13:00–14:30 – Cyfrowa karta usprawnienia środowiskowego i monitoring rezultatu (warsztat)

- wskaźnik na usługę, wartość bazowa, cel, termin wdrożenia, częstotliwość kontroli i źródło danych;

- przypisanie odpowiedzialności za ewidencję i pomiar, sposób zgłaszania nieprawidłowości;

- komunikat dla współpracowników: problem i cel środowiskowy, działanie, odpowiedzialność oraz sposób sprawdzenia wyniku; odróżnianie pomiaru od prognozy, bez nieudokumentowanych deklaracji ekologicznych;

- samodzielny zapis arkusza z formułami i wykresem, planu i raportu PDF z czytelnymi nazwami plików; ćwiczenie współpracy w parach przy porównaniu propozycji, kończone indywidualnym opracowaniem.

14:30–16:00 – Walidacja efektów uczenia się

14:30–14:45 – Test teoretyczny: 10 pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru, po 1 punkcie. Pytania 1–4 odpowiadają kolejno czterem kryteriom efektu 1, pytania 5–6 kolejno dwóm kryteriom teoretycznym efektu 4. Pytania 7–10 dodatkowo sprawdzają zastosowanie zasad z tych sześciu kryteriów. Zaliczenie wymaga minimum 8/10 punktów oraz poprawnych odpowiedzi na wszystkie pytania 1–6, co potwierdza każde kryterium teoretyczne. Klucz i przyporządkowanie pytań do kryteriów są ustalone przed usługą. Walidator sprawdza test i zapisuje wynik każdego kryterium.

14:45–15:40 – Indywidualne zadanie praktyczne w warunkach symulowanych na nowym, odrębnym od ćwiczeń przypadku: jeden proces, dwa materiały, dwa okresy i maksymalnie 12 rekordów zużycia oraz podana liczba porównywalnych usług w każdym okresie. Dane i opis zawierają jednostki, źródło straty i założenia dwóch wariantów dla jednego materiału, kontrolowany błąd jednostki lub brak rozpoznawalny z opisu oraz przykład zerowego mianownika. Uczestnik sam tworzy tabelę, formuły, jeden wykres, porównanie wariantów oraz zwięzły plan i komunikat, zapisuje arkusz i raport PDF. Ocenia także poprawność jednostek i kompletność danych. Zakres zadania odpowiada ćwiczeniom warsztatowym.

Uczestnicy pracują równolegle na odrębnych komputerach, bez pomocy trenera i innych uczestników. Dominika Szpaczek obserwuje samodzielne wykonanie, sprawdza formuły i pliki według indywidualnej listy kryteriów. Ustawienie stanowisk umożliwia jej obserwację pracy każdej z maksymalnie 4 osób. Trener nie ocenia prac i nie podpowiada podczas walidacji.

15:40–16:00 – Zakończenie oceny i indywidualne przekazanie wyników. Sprawdzanie odbywa się także w czasie wykonywania zadania. Każde z 10 kryteriów praktycznych (po cztery w efektach 2 i 3 oraz dwa w efekcie 4) musi być spełnione. Kryterium złożone jest spełnione tylko po wykonaniu wszystkich wskazanych w nim czynności; podczynności są osobnymi pozycjami listy kontrolnej. Wyniki obliczeń muszą odpowiadać kluczowi z tolerancją wynikającą wyłącznie z zaokrąglenia do dwóch miejsc po przecinku. Wybór usprawnienia: uzasadnienie danymi, efekt środowiskowy, wykonalność, jakość, higiena i bezpieczeństwo.

Potwierdzanie kompetencji – cztery etapy:

- Zakres: uczestnik otrzymuje informację o ocenianych kompetencjach.

- Wzorzec: efekty, kryteria, metody i zasady zaliczenia ustalone i udostępnione przed rozpoczęciem.

- Ocena: test i obserwacja według listy kryteriów.

- Porównanie: wynik zestawiony ze wzorcem i zapisany w protokole.

Wymagane jest zaliczenie obu części; frekwencja nie zastępuje walidacji. Dowody: test z kluczem, lista kryteriów, indywidualny protokół, arkusz z formułami i wykresem oraz raport PDF uczestnika. Dokument obejmuje opis osiągniętych efektów; powiązany protokół potwierdza kryteria, metody i rozdzielność szkolenia od walidacji.

Warunki organizacyjne:

Szkolenie realizowane jest stacjonarnie w grupie 2–4 osób, w Tychach przy ul. Budowlanych 166. Zajęcia obejmują miniwykład, analizę przypadku, ćwiczenia w arkuszu, porównanie rozwiązań w parach i indywidualne opracowanie.

Każdy uczestnik ma zapewnione osobne stanowisko komputerowe z legalnym Microsoft Excel lub LibreOffice Calc, możliwością tworzenia PDF i dostępem do Internetu. Cała grupa pracuje w tym samym wybranym środowisku. Organizator zapewnia salę do prezentacji i warsztatów, materiały oraz dane ćwiczeniowe. Uczestnicy nie współdzielą komputerów podczas ćwiczeń i walidacji.

Usługa obejmuje 12 godzin zegarowych po 60 minut: 1,5 godziny teorii, 7,5 godziny praktyki, 1,5 godziny walidacji i 1,5 godziny przerw wliczonych w czas usługi. Dzień 1 obejmuje 4 godziny, dzień 2 – 8 godzin. Przerwy zgodne z programem i harmonogramem.

Szkolenie prowadzi Mateusz Waluś. Walidację przeprowadza Dominika Szpaczek z zachowaniem rozdzielności funkcji szkoleniowej i oceniającej. Zestaw walidacyjny jest odrębny od ćwiczeniowego, a prace zachowywane jako dowody oceny.

Warunkiem ukończenia szkolenia i otrzymania dokumentu potwierdzającego kompetencje jest frekwencja na co najmniej 80% zajęć szkoleniowych oraz pozytywny wynik obu części walidacji, na zasadach opisanych w programie i warunkach uczestnictwa. Wynik przekazywany jest bezpośrednio po ocenie, a dokument wydawany w dniu walidacji. Usługa nie nadaje kwalifikacji ani uprawnień zawodowych.

Uczestnik szkolenia otrzymuje w formie elektronicznej:

- skrypt dotyczący zapobiegania stratom materiałowym i powstawaniu odpadów;

- instrukcję prowadzenia cyfrowej ewidencji i obliczania wskaźników materiałochłonności;

- karty przypadków i edytowalne zestawy danych ćwiczeniowych z opisem jednostek oraz założeń;

- wzór cyfrowej karty usprawnienia środowiskowego i planu monitoringu do wykorzystania w pracy.

Materiały odwołują się do ćwiczonych elementów DigComp 3.0 i GreenComp oraz umożliwiają samodzielne powtórzenie zadań po szkoleniu.

Ukończone 18 lat. Podstawowa obsługa komputera: mysz i klawiatura, wpisywanie tekstu, otwieranie i zapisywanie plików. Znajomość formuł, tabel i wykresów w arkuszu nie jest wymagana. Uczestnik wykonuje lub przygotowuje się do wykonywania zadań zakupu, magazynowania, zużycia albo ewidencji materiałów w przedsiębiorstwie usługowym. Frekwencja na co najmniej 80% zajęć szkoleniowych. Potwierdzenie kompetencji wymaga zaliczenia testu: minimum 8/10 punktów i poprawne odpowiedzi na wszystkie pytania 1–6, potwierdzające sześć kryteriów teoretycznych; oraz samodzielnego zadania praktycznego: spełnienie wszystkich 10 kryteriów, w tym wszystkich podczynności kryteriów złożonych. Wymagane jest zaliczenie obu części. Nie jest wymagane wykształcenie kierunkowe w ochronie środowiska. Dokument potwierdzający kompetencje wydawany jest po pozytywnej walidacji w dniu jej zakończenia. Usługa nie nadaje kwalifikacji.