Excel i AI w analizie danych środowiskowych – raportowanie i optymalizacja procesów ekologicznych szkolenie z przygotowaniem do certyfikacji ECDL B4 – Arkusze kalkulacyjne

PROGRAM SZKOLENIA

Excel i AI w analizie danych środowiskowych – raportowanie i dobór działań ograniczających zużycie zasobów, z przygotowaniem do ECDL B4 – Arkusze kalkulacyjne.

Szkolenie przygotowuje do identyfikowania możliwości ograniczenia zużycia energii i materiałów oraz powstawania odpadów w przedsiębiorstwie. Uczestnik analizuje dane, porównuje warianty działań i uzasadnia wybór rozwiązania na podstawie obliczeń oraz przewidywanego wpływu na środowisko.

Microsoft Excel służy do obliczeń, przetwarzania i raportowania danych. ChatGPT, Microsoft Copilot i Google Gemini wspierają tworzenie formuł, interpretację wyników i opracowywanie wariantów działań. Uczestnik sprawdza propozycje AI na podstawie danych źródłowych, obliczeń i założeń zadania.

Usługa obejmuje utrwalenie i uzupełnienie zakresu ECDL B4 oraz dodatkowe zagadnienia: Power Query, tabele przestawne, dashboardy i AI. Umiejętności B4 są ćwiczone bezpośrednio w Excelu, również bez AI. Egzamin B4 i walidacja dodatkowych kompetencji, w tym zielonych, stanowią odrębne procesy.

WARUNKI I ORGANIZACJA

Wymagana jest podstawowa znajomość Excela: otwieranie i zapisywanie skoroszytu, wprowadzanie i edycja danych oraz proste formuły. Przed rozpoczęciem szkolenia uczestnik wykonuje krótkie zadanie diagnostyczne. Znajomość Power Query, tabel przestawnych i AI nie jest wymagana.

Zajęcia mają formę warsztatów. Każdy uczestnik pracuje przy indywidualnym stanowisku komputerowym z dostępem do Excela, wskazanych narzędzi AI i Internetu. Ćwiczenia wykorzystują przygotowane dane dotyczące energii, materiałów, emisji i odpadów. Zakres podstawowy jest powtarzany i uzupełniany, a dodatkowe narzędzia poznawane na konkretnych przykładach.

Powiązanie z Programem Rozwoju Technologii Województwa Śląskiego 2019–2030: Technologie Ochrony Środowiska, grupa 3.6 Technologie zarządzania środowiskiem oraz 3.6.1 Systemy monitorowania i prognozowania stanu i jakości środowiska. Powiązanie obejmuje monitorowanie wskaźników środowiskowych, analizę trendów i porównywanie działań ograniczających wpływ procesów na środowisko.

MODUŁ 1. Organizacja pracy w Excelu i zastosowania środowiskowe

• Rola danych w monitorowaniu emisji, zużycia energii, materiałów i ilości odpadów.

• B4: uruchamianie i zamykanie aplikacji; tworzenie, otwieranie, zamykanie i zapisywanie skoroszytów; zapis pod inną nazwą, w innej lokalizacji i formacie, w tym jako szablon, plik tekstowy i plik starszej wersji.

• Przełączanie między skoroszytami, ustawienia użytkownika i folderu domyślnego, Pomoc, powiększenie, wyświetlanie i ukrywanie narzędzi oraz obsługa wstążki.

• Zastosowania i ograniczenia trzech narzędzi AI, tworzenie promptów, ochrona danych i sprawdzanie odpowiedzi.

• Ćwiczenie: przygotowanie skoroszytu do analizy środowiskowej i sprawdzenie propozycji AI.

MODUŁ 2. Przygotowanie danych, emisje CO₂ i ślad węglowy

• Rozróżnianie emisji CO₂, śladu węglowego i efektywności energetycznej.

• Organizacja danych źródłowych, jednostki miary, braki i błędy danych.

• B4: wprowadzanie liczb, dat i tekstu; jedna dana w komórce; zaznaczanie komórek, zakresów sąsiadujących i niesąsiadujących oraz całego arkusza.

• Edycja i usuwanie zawartości, Cofnij i Ponów, Znajdź i Zamień, sortowanie liczb i tekstu.

• Kopiowanie i przenoszenie danych między komórkami, arkuszami i skoroszytami; autowypełnianie.

• Ćwiczenie: uporządkowanie danych o emisjach, wykonanie obliczeń i kontrola interpretacji AI.

MODUŁ 3. Zużycie energii i materiałów, zarządzanie arkuszami

• Porównywanie okresów i procesów; obliczanie zużycia zasobów na jednostkę działalności, np. usługę, produkt lub kilometr.

• B4: zaznaczanie wierszy i kolumn, również niesąsiadujących; wstawianie i usuwanie, szerokość kolumn i wysokość wierszy, blokowanie i odblokowywanie okienek.

• Przełączanie między arkuszami, dodawanie, usuwanie, kopiowanie, przenoszenie i zmiana nazw arkuszy.

• Formatowanie liczb, dat, walut i procentów; miejsca dziesiętne i separator tysięcy.

• Ćwiczenie: zestawienie wskaźników zużycia energii i materiałów oraz wskazanie obszaru wymagającego poprawy.

MODUŁ 4. Formuły i funkcje w analizie środowiskowej

• B4: formuły z odwołaniami do komórek, dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie; kolejność działań, adresowanie względne i bezwzględne.

• Rozpoznawanie i poprawianie błędów #NAZWA?, #DZIEL/0!, #ADR! i #ARG!.

• Funkcje SUMA, ŚREDNIA, MIN, MAX, ILE.LICZB, ILE.NIEPUSTYCH, ZAOKR, PIERWIASTEK i JEŻELI z operatorami porównania.

• Dodatkowo: funkcje wyszukujące, automatyzacja aktualizacji obliczeń i wykorzystanie AI do proponowania formuł.

• Ćwiczenie: obliczenie wskaźników środowiskowych i zmian procentowych; samodzielna kontrola formuł oraz wyników proponowanych przez AI.

MODUŁ 5. Power Query i tabele przestawne

• Importowanie, oczyszczanie, przekształcanie i łączenie przygotowanych zbiorów danych w Power Query; odświeżanie wyników.

• Tabele przestawne: zestawianie zużycia energii, materiałów i ilości odpadów według okresów lub procesów.

• Rozpoznawanie trendów i odchyleń; kontrola interpretacji AI na podstawie danych źródłowych.

• Cyfrowe gromadzenie i udostępnianie danych ograniczające potrzebę drukowania.

• Ćwiczenie: przygotowanie zestawienia wskazującego proces o wysokim zużyciu zasobów.

MODUŁ 6. Formatowanie, wykresy i raport środowiskowy

• B4: krój, rozmiar, kolor i style czcionki, podkreślenie pojedyncze i podwójne, tło komórek, kopiowanie formatów, zawijanie tekstu, wyrównanie poziome i pionowe, scalanie oraz obramowanie.

• Wykresy kolumnowe, słupkowe, liniowe i kołowe; dobór typu do danych.

• Zaznaczanie, zmiana typu, położenia i rozmiaru oraz usuwanie wykresu; dodawanie, edycja i usuwanie tytułów.

• Etykiety wartości i procentów, kolory tła, legendy i serii; formatowanie czcionek tytułu, osi i legendy.

• Dodatkowo: proste dashboardy, analiza trendów, prognozy i scenariusze z określeniem założeń i ograniczeń.

• Ćwiczenie: raport przedstawiający problem środowiskowy, wskaźniki i wnioski; porównanie interpretacji AI z obliczeniami.

MODUŁ 7. Dobór działań ograniczających zużycie zasobów i odpady

• Analiza przypadku przedsiębiorstwa i identyfikacja problemu dotyczącego energii, materiałów lub odpadów.

• Ustalenie stanu wyjściowego i wskaźników, z uwzględnieniem skali działalności.

• Porównanie co najmniej dwóch wariantów działań. Obliczenie przewidywanej zmiany wskaźnika względem stanu wyjściowego w wartościach bezwzględnych i procentowych.

• Określenie założeń, ograniczeń i możliwych skutków działań; sprawdzenie propozycji AI.

• Wybór rozwiązania i uzasadnienie przewidywanego wpływu na środowisko oraz wykorzystanie zasobów.

• Ćwiczenie: indywidualna analiza wariantów, następnie prezentacja propozycji i uzgodnienie wniosków w zespole.

MODUŁ 8. Udostępnianie raportu i przygotowanie do B4

Treści modułu są realizowane w blokach przygotowania danych, raportowania i współpracy, zgodnie z harmonogramem.

• B4: kontrola rachunkowa i językowa arkusza; marginesy, orientacja, rozmiar papieru i skalowanie.

• Dodawanie, edycja i usuwanie nagłówków i stopek, w tym numeru strony, daty, czasu oraz nazwy pliku i arkusza.

• Wyświetlanie i drukowanie siatki oraz oznaczeń wierszy i kolumn; powtarzanie wierszy i kolumn nagłówkowych na kolejnych stronach.

• Podgląd i drukowanie zakresu, arkusza, wykresu i skoroszytu; wybór liczby kopii. Ćwiczenia wykorzystują przede wszystkim podgląd i drukarkę wirtualną.

• Dobór cyfrowych sposobów raportowania ograniczających zużycie papieru.

• Prezentacja wyników, uzasadnianie propozycji, uzgadnianie wniosków i określenie indywidualnego wkładu w pracę zespołu.

• Ćwiczenie: przygotowanie raportu do udostępnienia, kontrola poprawności i powtórzenie umiejętności B4 bez AI.

WALIDACJA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ

1. Egzamin ECDL B4 – Arkusze kalkulacyjne

Egzamin trwa 45 minut i jest realizowany przez podmiot zewnętrzny zgodnie z zasadami kwalifikacji ECDL B4. Sprawdza umiejętności objęte kwalifikacją. Wynik egzaminu nie zastępuje walidacji dodatkowych kompetencji środowiskowych.

1. Walidacja dodatkowych efektów, w tym zielonych kompetencji

Walidacja trwa 60 minut. Prowadzi ją Piotr Nowak, który nie prowadzi zajęć szkoleniowych. Stosowane są metody przypisane do kryteriów w Karcie Usługi: test teoretyczny z wynikiem generowanym automatycznie oraz obserwacja w warunkach symulowanych.

Test sprawdza pojęcia środowiskowe, zastosowania narzędzi cyfrowych i AI oraz konieczność weryfikacji ich wyników.

W części praktycznej uczestnicy wykonują zadania równolegle na indywidualnych stanowiskach. Każdy uczestnik analizuje dane, stosuje formuły, Power Query i tabelę przestawną, opracowuje raport oraz sprawdza propozycje AI. Zadania obejmują kryteria wskazane w Karcie, w tym wykorzystanie ChatGPT, Microsoft Copilot i Google Gemini.

W zakresie zielonej kompetencji każdy uczestnik:

– identyfikuje obszar wymagający ograniczenia zużycia energii lub materiałów albo powstawania odpadów i uzasadnia wybór danymi;

– porównuje co najmniej dwa warianty działań na podstawie obliczonych wskaźników;

– wybiera rozwiązanie i uzasadnia przewidywany wpływ na środowisko, wskazując obliczoną zmianę względem stanu wyjściowego oraz założenia.

Oceniane są również dobór cyfrowego sposobu raportowania ograniczającego wykorzystanie materiałów drukowanych oraz współpraca przy uzgadnianiu wniosków. W zadaniach zespołowych oceniany jest indywidualny wkład uczestnika.

Walidator obserwuje wykonanie zadań i ocenia każdego uczestnika według listy kryteriów. Wyniki zapisuje w indywidualnej karcie walidacji. Potwierdzenie zielonego efektu dotyczącego doboru działań wymaga spełnienia wszystkich trzech przypisanych mu kryteriów. Wyniki dodatkowej walidacji dokumentowane są odrębnie od wyniku B4.

BILANS CZASU

17 godzin zegarowych: 13 godzin 15 minut zajęć, 60 minut dodatkowej walidacji, 45 minut egzaminu B4 i 2 godziny przerw. Łącznie bez przerw: 15 godzin zegarowych, czyli 20 godzin dydaktycznych po 45 minut.

Uczestnicy otrzymują elektroniczne materiały szkoleniowe: pliki Excel, zbiory danych środowiskowych, instrukcje ćwiczeń i przykłady raportów. Każdy uczestnik ma zapewniony laptop z Microsoft Excel, dostęp do ChatGPT, Microsoft Copilot, Google Gemini oraz Internetu.

Usługa obejmuje 17 godzin zegarowych: 13 godzin 15 minut zajęć, 60 minut walidacji dodatkowych kompetencji, 45 minut egzaminu ECDL B4 oraz 2 godziny przerw. Czas bez przerw odpowiada 20 godzinom dydaktycznym po 45 minut.

Zajęcia odbywają się 20–22.11.2026 r. Walidacja dodatkowych kompetencji i egzamin B4 odbywają się 22.11.2026 r. zgodnie z harmonogramem. Walidację dodatkowych kompetencji prowadzi Piotr Nowak, a egzamin B4 realizuje podmiot zewnętrzny.

Wymagana obecność: minimum 80% zajęć. Materiały i raporty udostępniane są przede wszystkim cyfrowo, aby ograniczać zużycie papieru.

Wymagana jest podstawowa znajomość Microsoft Excel: samodzielne otwieranie i zapisywanie skoroszytów, wprowadzanie i edytowanie danych oraz wykonywanie prostych obliczeń za pomocą formuł. Spełnienie wymagań jest sprawdzane przed rozpoczęciem szkolenia poprzez krótkie zadanie diagnostyczne obejmujące wskazane czynności. Wcześniejsza znajomość Power Query, tabel przestawnych ani narzędzi AI nie jest wymagana.

Zajęcia szkoleniowe oraz walidacja z udziałem uczestnika realizowane są w dniach 20–22.11.2026 r. Okres od 23 do 25.11.2026 r. stanowi czas techniczny przeznaczony na opracowanie wyniku egzaminu oraz wystawienie i przekazanie certyfikatu przez zewnętrzną instytucję certyfikującą – Polskie Towarzystwo Informatyczne. W tym okresie nie odbywają się zajęcia ani dodatkowa walidacja z udziałem uczestnika, dlatego dni te nie są wykazywane w harmonogramie.